Diagnoza autyzmu – nie etykieta lecz droga do lepszego zrozumienia
0
0
Diagnoza autyzmu i ta świadomość bycia osobą z ASD to bardzo istotny krok do uświadomienia sobie własnych, często odmiennych do powszechnych potrzeb a psychoedukacja możliwości lepszego funkcjonowania z tą neuroatypowością i wykorzystania indywidualnych mocnych stron. Zrozumienie spektrum pozwala na lepsze dostosowanie codzienności oraz, w razie potrzeb, wybór odpowiedniej formy wsparcia.
Wiedza na temat diagnozy autyzmu jest niezbędna, aby przełamać stereotypy i podejść do tematu z empatią i profesjonalizmem.
Co oznacza diagnoza autyzmu i dlaczego jest istotna?
Rozpoznanie spektrum autyzmu / ASD przez profesjonalistę nie ma na celu stygmatyzowanie dotkniętego człowieka, przyklejenie mu sztywnej etykietki, lecz istotna informacja która umożliwia zrozumienie i otwiera drzwi do skutecznego wsparcia. Diagnoza autyzmu opiera się na identyfikacji specyficznych cech funkcjonowania jednostki (objawy mogą się różnić u poszczególnych osób a w przypadku podobnych mają różne nasilenie i wpływ na funkcjonowanie), co pomaga stworzyć indywidualny obraz danej jednostki i dobrać odpowiednich dla niej i jej sytuacji życiowej strategii psychoedukacyjnych i w razie potrzeby psychoterapeutycznych. Pozwala zrozumieć unikalne cechy i potrzeby konkretnej osoby, wskazuje jej zasoby dzięki czemu możliwe jest możliwie najlepsze dostosowanie wskazówek na przyszłość.
Jak wygląda proces diagnozy autyzmu?
Procedura diagnostyczna może się różnić w zależności od przeznaczanego czasu i stosowanych narzędzi przez konkretnego specjalistę i ewentualnego zaangażowania innych niż psycholog fachowców. Zawsze można przed podjęciem decyzji porozmawiać z fachowcem z którym planujemy umówić się na spotkanie diagnostyczne i ustalić szczegóły, bywa że jednak podczas niego dopiero zidentyfikowana będzie potrzeba dodatkowej konsultacji np. neurologicznej.
Pierwszym etapem jest zazwyczaj wstępna rozmowa poruszająca temat motywacji klienta do poddania się procesowi, historii życia w kontekście objawów czy funkcjonowania i preferencji obecnie. Następnie przeprowadza się badanie standaryzowanym narzędziem diagnostycznym – najpopularniejszym wydaje się być ADOS, bardziej dostosowanym do objawów osób dorosłych jest jednak ACIA. Procedurę warto uzupełnić krótszymi testami przesiewowymi pod kątem innych jednostek diagnostycznych aby obraz kliniczny był możliwie najbardziej szczegółowy i można było zaproponować najbardziej adekwatną do sytuacji pomoc. Po przeprowadzeniu badania i analizie informacji ze spotkania przez specjalistę następuje przekazanie przez niego rozpoznania, omówienia go i przekazanie rekomendacji.
Korzyści płynące z diagnozy autyzmu dla osób i ich bliskich
Pozytywne skutki diagnozy autyzmu dotyczą zarówno samej osoby ze spektrum jak i jej otoczenia. Wiedza o specyfice ASD funkcjonowania z nim pozwala na lepsze zrozumienie dotkniętej nim osoby, jej indywidualnych preferencji, potrzeb, tendencji do pewnych zachowań. Przekłada się to na przyjęcie bardziej empatycznej postawy wobec danego bliskiego nam człowieka, możliwość udzielenia odpowiedniego wsparcia i utrzymywanie życzliwej relacji. Bardzo istotna jest ta wiedza dla rodziców i opiekunów młodszych osób z ASD które mierzą się z licznymi, nieraz trudnymi wyzwaniami związanymi z procesami rozwojowymi, edukacją, relacjami społecznymi.
Podstawowe strategie dla osób po rozpoznaniu spektrum autyzmu
Po postawieniu diagnozy tej jednostki bądź też identyfikacji pewnych charakterystycznych dla niej cech ale bez pełnego spełnienia kryteriów diagnostycznych zalecane jest wdrożenie skutecznych metod służących skuteczniejszemu funkcjonowaniu i prowadzeniu satysfakcjonującego trybu życia – kluczowa jest tu wnikliwa i empatyczna identyfikacja indywidualnych preferencji, predyspozycji i ograniczeń. W przypadku osób z ASD dużą rolę odgrywa komunikacja, u wielu występuje preferencja i lepsze zrozumienie tej możliwie prostej i precyzyjnej. Sporo z nich potrzebuje jasnych wskazówek dotyczących tego jak one mogą skutecznie i komfortowo dla wszystkich wypowiadać się, brać udział w interakcjach z innymi. Pomocne tu mogą być zajęcia TUS / trening umiejętności społecznych. Dużą rolę dla poczucia komfortu i bezpieczeństwa jest jasna struktura codzienności z wykorzystaniem narzędzi do planowania i organizacji. Warto zidentyfikować bodźce sensoryczne które są intensywnie odczuwalne przez daną osobę aby jeśli nie da się ich całkowicie unikać to przynajmniej zminimalizować wywoływany przez nie dyskomfort.
Diagnoza autyzmu w żadnym wypadku nie powinna służyć obciążaniu nim dotkniętych osób i szufladkowaniem ich, bez jakiegokolwiek uwzględnienia tego jak różnorodne są same osoby z ASD. Wiedza o spektrum autyzmu, zwłaszcza gdy sami jesteśmy osobą z ta neuroróżnorodnością lub stykamy się z takowymi otwiera drzwi do zrozumienia, akceptacji i indywidualnego, podmiotowego podejścia. Świadomość specyfiki ASD pozwala na świadome kształtowanie sprzyjającego środowiska i życia dającego jak najwięcej zadowolenia.
